HÀNH TRÌNH CHẾ TÁC GỐM SỨ XUẤT KHẨU: Khám phá quy trình 15 bước nghiêm ngặt tại xưởng.

     Gốm sứ từ ngàn xưa liệu có đơn thuần chỉ là sự giao thoa vô tri của đất, nước và lửa? Từ bao đời nay, gốm sứ luôn là một biểu tượng nghệ thuật qua bàn tay nhào nặn tài hoa của con người. Ngày nay, khi gốm sứ Việt Nam vươn mình ra biển lớn, trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực tại những thị trường khắt khe như Châu Âu, Nhật Bản hay Mỹ, yếu tố nghệ thuật truyền thống buộc phải kết hợp hài hòa với tiêu chuẩn công nghiệp. Để biến một khối đất sét thô mộc thành một tác phẩm nghệ thuật gia dụng đạt chuẩn quốc tế đặt trên kệ siêu thị, mỗi sản phẩm phải trải qua một hành trình dài đầy thử thách. Hành trình ấy chính là chu trình 15 bước chế tác vô cùng nghiêm ngặt tại xưởng, từ khâu tiếp nhận bản vẽ thiết kế cho đến khi đóng gói lên tàu.

 

Mọi tác phẩm tuyệt mỹ đều bắt đầu từ đâu, nếu không phải là những ý tưởng chi tiết và chiếc khuôn mẫu chuẩn xác? Quá trình sản xuất thực chất không bắt đầu từ khối đất sét, mà khởi nguồn từ những yêu cầu thực tế của thị trường:

• Bước 1: Nhận bản vẽ thiết kế từ khách hàng. Đây là bước định chuẩn cho toàn bộ chu trình. Những bản vẽ này chứa đựng các thông số kỹ thuật chi tiết về kích thước, dung tích, và tiêu chuẩn độ dày.

• Bước 2: Tạo cốt thạch cao theo bản vẽ thiết kế. Từ bản vẽ 2D, các nghệ nhân tiến hành điêu khắc tạo ra “cốt thạch cao” (phôi gốc) mang tỷ lệ chuẩn xác 1:1. Thạch cao được chọn bởi đặc tính dễ tạo hình và độ mịn bề mặt cao.

• Bước 3: Đổ khuôn trên cốt thạch cao. Sau khi có cốt thạch cao chuẩn, xưởng tiến hành đổ khuôn. Các khuôn này là cơ sở để sản xuất hàng loạt với chất lượng đồng đều, đảm bảo hàng ngàn sản phẩm làm ra đều tăm tắp như một.

Bước 4: Tạo hình sản phẩm bằng đất. Xưởng áp dụng 3 phương pháp chính để đáp ứng đa dạng loại hình sản phẩm:

 

• Bước 5: Sửa định hình trên bàn xoay theo thiết kế ban đầu. Phôi gốm mộc sau khi tạo hình sẽ được đặt lên bàn xoay để cắt gọt phần thừa, gọt chân đế, bo lại miệng đúng như bản thiết kế gốc.

• Bước 6: Làm bóng bằng nước theo phương pháp thủ công. Người thợ dùng mút ẩm lau nhẹ nhàng trên bề mặt phôi gốm để xóa đi các vết xước nhỏ nhất, mang lại bề mặt láng mịn hoàn hảo.

Phải chăng ngọn lửa và những sắc màu tinh tế mới chính là yếu tố thực sự thổi hồn vào lớp xương gốm thô mộc? Lửa và màu sắc bắt đầu tham gia vào quy trình, tạo ra sự chuyển đổi lớn về cả tính chất vật lý lẫn thẩm mỹ:

• Bước 7: Nung sản phẩm với nhiệt độ 850°C (1st fire). Quá trình nung sơ này làm bay hơi lượng nước còn sót lại, giúp xương gốm cứng cáp hơn nhưng vẫn giữ được độ xốp để có thể “ngậm” men ở bước tiếp theo.

• Bước 8: Trang trí vẽ bằng tay. Các họa sĩ gốm sứ thổi hồn vào sản phẩm thông qua những nét vẽ tay điêu luyện bằng bột màu chịu nhiệt.

• Bước 9: Nhúng men tạo độ bóng, tạo màu. Phôi gốm được nhúng vào bể men lỏng. Lớp men này sau khi nung sẽ tạo thành lớp thủy tinh mỏng, chống thấm, chống xước và tạo độ sang trọng.

Trải qua sức nóng tột độ của lò nung, điều kiện tiên quyết nào sẽ quyết định một sản phẩm có đủ tư cách vươn ra thế giới? Đây chính là “cửa ải” quan trọng nhất quyết định độ bền, sự an toàn và chất lượng kết cấu của sản phẩm:

• Bước 10: Nung sản phẩm ở nhiệt độ 1280°C. Tại ngưỡng nhiệt độ cao này, quá trình thủy tinh hóa diễn ra. Xương gốm nén chặt tối đa, men tan chảy hòa quyện vào xương gốm. Mức nhiệt 1280°C cũng khử sạch các tạp chất kim loại nặng, đảm bảo tiêu chuẩn khắt khe cho hàng xuất khẩu.

• Bước 11: Kiểm tra chất lượng sản phẩm. Sản phẩm ra lò phải qua đội ngũ kiểm định (QC). Mọi khuyết tật từ nhỏ nhất như vết rạn, nốt ruồi trên men, hay âm thanh không đạt chuẩn đều bị loại bỏ.

Trước khi rẽ sóng đại dương để định vị thương hiệu, những sản phẩm gốm sứ cần mang theo những “hành trang” gì? Giai đoạn cuối cùng là việc hoàn thiện các yếu tố thương mại và logistics quốc tế để ghi dấu ấn trong lòng khách hàng:

• Bước 12: Trang trí đề can, dán logo. Với đơn hàng yêu cầu in logo hoặc hoa văn cực kỳ đồng đều, các miếng đề can sẽ được dán chính xác vào vị trí đã định.

• Bước 13: Nung sản phẩm ở nhiệt độ 850°C sau khi dán đề can. Sản phẩm được đưa vào lò lần thứ 3 để mực từ đề can chìm sâu và bám vĩnh viễn vào lớp men, đảm bảo logo không bị phai mờ.

• Bước 14: Dán tem, code (đặt mã vạch). Tem nhãn, mã vạch (barcode) và cảnh báo an toàn được dán cẩn thận ở dưới đáy sản phẩm để phục vụ truy xuất nguồn gốc.

• Bước 15: Hoàn thành đóng gói, xuất khẩu. Sản phẩm được bọc lót kỹ càng bằng giấy xốp, thùng carton chống sốc và đóng vào pallet. Những lô hàng này sau đó được đưa lên container, sẵn sàng đến với mọi gian bếp trên thế giới.

 

Liệu đằng sau mỗi chiếc đĩa, chiếc cốc nhỏ bé trên bàn ăn toàn cầu có đơn thuần chỉ là vật dụng vô tri? Có thể khẳng định, hành trình 15 bước chế tác gốm sứ xuất khẩu là một bản giao hưởng tuyệt vời giữa tính chính xác của khoa học kỹ thuật hiện đại và chiều sâu của nghệ thuật thủ công mỹ nghệ. Không có bất kỳ sự hời hợt hay đốt cháy giai đoạn nào được chấp nhận. Đằng sau những sản phẩm gốm sứ ấy là mồ hôi, trí tuệ và sự tỉ mỉ đến mức hoàn hảo của những người thợ gốm. Chính việc tuân thủ tuyệt đối quy trình nghiêm ngặt này đã tạo nên một “giấy thông hành” vững chắc, giúp gốm sứ Việt Nam tự tin chinh phục người tiêu dùng toàn cầu, khẳng định vị thế của một ngành nghề truyền thống trong kỷ nguyên hội nhập.